Świeże wpisy

  • Śmierć za ojczyznę (Republikańska krwiożerczość I)
    Koniec stycznia, z rocznicami dwóch najgłośniejszych egzekucji królewskich Europy (21 stycznia 1793 – Ludwika XVI we Francji, 30 stycznia 1649 – Karola I w Anglii), dał mi do myślenia o roli śmierci i przelewu krwi w historii republikanizmu europejskiego. Spójrzmy choćby na dewizę „wolność albo śmierć” pierwszej francuskiej republiki (la liberté ou la mort) i […]
  • Szkicownik: Złudna wyjątkowość XX wieku
    Kształtując się intelektualnie w epoce roku 2000 musiałem przesiąknąć poglądem o brutalnej „szczególności“ wieku XX. Historiografia i różna literacko-eseistyczna produkcja, będące podstawą programów szkolnych, mówiły o tym, jak to dwie wojny światowe, nazizm i komunizm przeorały świat i wydobyły ciemne strony człowieka w sposób niewidziany wcześniej. Szczególnie musiało to wybrzmiewać w Polsce względnie świeżo uwolnionej […]
  • Holenderscy prorocy racji stanu
    Różne epoki mają różny zakres akceptowanej politycznej brutalności i różne formy hipokryzji. W tym wpisie zajmiemy się dwoma holenderskimi myślicielami z przełomu XVI i XVII wieku — Lipsjuszem i Grocjuszem — i ich przygodami w pisaniu o amoralnym interesie władzy, w czasach, kiedy mówienie o tym było bardzo ograniczane przez atmosferę intelektualną i cenzurę. Machiavelli […]
  • Ukraina, wyobraźnia i zapory pamięciowe
    Chcę dziś mówić o wyobrażaniu sobie miejsc z daleka — albo, przynajmniej, jako osoba z zewnątrz. Spojrzymy na amerykańskiego pisarza z jego pandemicznymi mądrościami na ukraińskim tle, na rozzłoszczonego polskiego komentatora z wielkimi pretensjami i na trochę najwcześniejszej historii narodowej świadomości Ukrainy. Główne spostrzeżenie jest takie, że historyczni i geograficzni pośrednicy często czynią nasze informacje […]
  • Hreczkosieje i gryzipióry, czyli jak byt określa świadomość
    A co, jeżeli poglądy ludzi są określane przez ich sposób życia? Niektórym taka teza wydaje się zdroworozsądkowa. Inni wywęszą w niej prędko marksizm. Zastanawiam się od jakiegoś czasu, czy nie można w ten sposób wyjaśnić różnic poglądów między różnymi pisarzami politycznymi w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. Wiąże się z tym, w długim trwaniu, generalny trend rozwoju nowoczesnych […]
  • Modrzewski, personalista polityczny
    Andrzej Frycz Modrzewski zajmuje poczesne miejsce w świadomości historycznej epoki jagiellońskiej (zwłaszcza czasów Zygmunta Augusta) jako główny polski myśliciel czytany za granicą. Niestety, łączy się z tym oczekiwanie, że będzie on reprezentował wszystko, co z góry uznaje się za wartościowe w atmosferze intelektualnej Złotego Wieku i wpisze się w szkolną narrację o Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Co […]
  • Dlaczego sarmaccy i anglosascy republikanie się nie lubili?
    Można by się zatem spodziewać, że istniałoby jakieś widoczne wzajemne uznanie myśli republikańskiej anglosaskiej i “sarmackiej” (polsko-litewskiej). Jednak oba kraje głównie się ignorowały i uznawały wzajemnie swoją wolność raczej za żart niż za właściwy towar.
  • Gracz (Fredro #1)
    Rozpoczniemy garścią przydatnej taktyki życia w społeczeństwie, ze skarbczyka naszego autora: II.10 Podczas [= czasem] nieco zaniedbaj mówić słownie lub na piśmie z przyjacielem; niech się boi, że niekiedy zaniedbanym, iże urażonym być może. Zaraz atoli po przyjacielsku przyjmuj, aby dłużej zaniedbany nie nałożył się być bez ciebie. Jako złoto czyściejsze po ogniu, tak po […]
  • Przemiana Karwickiego i nowy sposób elekcji (Karwicki #1)
    Stanisław Dunin Karwicki (ok. 1640-1724) to ciekawa postać z kilku względów. Po pierwsze był on, można by rzec, zwyczajnym facetem, który przez większość życia nie miał żadnego większego urzędu ziemskiego ani centralnego. Mimo to był wybierany posłem z województwa sandomierskiego dwanaście razy (1668, 1669, 1674 dwukrotnie, 1681, 1688, 1697 dwukrotnie, 1705, 1712/13, 1720). Umierał jako […]